Αρχαία Ολυμπία οδηγός επισκεπτών — όλα όσα πρέπει να γνωρίζετε πριν την επίσκεψή σας

Με μια ματιά

Διεύθυνση

Αρχαία Ολυμπία, 270 65, Ηλεία, δυτική Πελοπόννησος, Ελλάδα

Ώρες λειτουργίας

Ανοιχτά καθημερινά· καλοκαίρι (περίπου Απρ–Οκτ) ~08:00–20:00, τον χειμώνα μικρότερο ωράριο (~08:30–15:30)· τελευταία είσοδος −30 λεπτά. Επιβεβαιώστε ανάλογα με την εποχή.

Ίδρυση

Ιερό του Δία· οι πρώτοι Ολυμπιακοί Αγώνες τελέστηκαν το 776 π.Χ.

Διεξαγωγή Αγώνων

Κάθε τέσσερα χρόνια από το 776 π.Χ. έως την κατάργησή τους το 393 μ.Χ.

Επτά Θαύματα

Ο Ναός του Δία στέγαζε το χρυσελεφάντινο Άγαλμα του Δία του Φειδία

Συνδυαστικό εισιτήριο

Ο Αρχαιολογικός Χώρος + το Αρχαιολογικό Μουσείο + το Μουσείο της Ιστορίας των Ολυμπιακών Αγώνων

Ισχύς εισιτηρίου

Με ημερομηνία — δεσμευμένο για τη μοναδική ημέρα που επιλέγετε

Το ιερό του Δία

Η Αρχαία Ολυμπία ήταν το σημαντικότερο ιερό του θεού Δία στον ελληνικό κόσμο, τοποθετημένο μέσα σε έναν περιτειχισμένο ιερό άλσος, την Άλτι, στην Ηλεία, στη δυτική Πελοπόννησο. Τα αρχαιότερα ίχνη οικοδομικής δραστηριότητας χρονολογούνται γύρω στο 600 π.Χ., και κατά την παράδοση οι πρώτοι Ολυμπιακοί Αγώνες τελέστηκαν εδώ το 776 π.Χ. Από τότε οι Αγώνες διοργανώνονταν κάθε τέσσερα χρόνια σε όλη την κλασική αρχαιότητα, προσελκύοντας αθλητές και θεατές από ολόκληρο τον ελληνικό κόσμο για να αγωνιστούν και να λατρέψουν στη σκιά των μεγάλων ναών. Η γιορτή ήταν βαθιά θρησκευτική, προς τιμήν του Δία, και ο τετραετής ρυθμός της έγινε τόσο σημαντικός ώστε οι Έλληνες μέτρησαν τον χρόνο σε Ολυμπιάδες. Οι Αγώνες συνεχίστηκαν για περισσότερα από χίλια χρόνια, έως την τελευταία καταγεγραμμένη Ολυμπιάδα το 393 μ.Χ., όταν ο χριστιανός αυτοκράτορας Θεοδόσιος Α΄ απαγόρευσε τις παγανιστικές γιορτές.

Το ιερό εγκαταλείφθηκε αργότερα, και σεισμοί και επανειλημμένες πλημμύρες από τους γειτονικούς ποταμούς Αλφειό και Κλάδεο το έθαψαν σταδιακά κάτω από στρώματα λάσπης. Παρέμεινε σε μεγάλο βαθμό λησμονημένο έως ότου ξεκίνησαν συστηματικές ανασκαφές τον 19ο αιώνα, όταν Γερμανοί αρχαιολόγοι έφεραν στο φως τους ναούς, το Στάδιο και χιλιάδες αντικείμενα. Σήμερα η Άλτις παραμένει ένας ακανόνιστος περιτειχισμένος τετράγωνος χώρος με πλευρές άνω των 183 μέτρων, και περπατώντας μέσα της κινείστε ανάμεσα στα θεμέλια ναών, θησαυροφυλακίων και βωμών που κάποτε αποτελούσαν την καρδιά του αρχαίου ελληνικού κόσμου. Είναι Μνημείο Παγκόσμιας Κληρονομιάς της UNESCO, εγγεγραμμένο το 1989, και ένας από τους καθοριστικούς τόπους της αρχαιότητας. Το να στέκεστε εδώ σημαίνει να στέκεστε στην αφετηρία μιας ιδέας, του αθλητικού αγώνα ως ιερού έργου, που ακόμη διαμορφώνει τον σύγχρονο κόσμο κάθε τέσσερα χρόνια.

Ο Ναός του Δία και ένα Θαύμα του Κόσμου

Ο δωρικός Ναός του Δία, χτισμένος στα μέσα του 5ου αιώνα π.Χ., δέσποζε στο ιερό και ήταν ανάμεσα στους μεγαλύτερους ναούς της ηπειρωτικής Ελλάδας. Στο εσωτερικό του στεκόταν το κολοσσιαίο καθιστό Άγαλμα του Δία, έργο του φημισμένου γλύπτη Φειδία, μια χρυσελεφάντινη μορφή από χρυσό και ελεφαντόδοντο πάνω σε ξύλινο σκελετό, που υψωνόταν προς την οροφή του ναού. Ήταν τόσο θαυμαστό στην αρχαιότητα ώστε ανακηρύχθηκε ένα από τα Επτά Θαύματα του Αρχαίου Κόσμου. Το άγαλμα έχει από καιρό χαθεί, καταστράφηκε ή απομακρύνθηκε σε μεταγενέστερους αιώνες, και κανένα αντίγραφο δεν σώζεται, ωστόσο η φήμη του άντεξε για μια χιλιετία ως η οριστική εικόνα του πατέρα των θεών.

Ο ίδιος ο ναός καταστράφηκε από σεισμούς, και σήμερα τα τεράστια πεσμένα σφονδύλια των κιόνων του κείτονται σκορπισμένα στο έδαφος ακριβώς εκεί όπου κατέρρευσαν, ένα από τα πιο εντυπωσιακά θεάματα ολόκληρου του χώρου. Κοντά, τη δεκαετία του 1950, οι αρχαιολόγοι ανέσκαψαν το Εργαστήριο του Φειδία, ταυτίζοντάς το εν μέρει από τα εργαλεία και τις μήτρες του γλύπτη που βρέθηκαν εκεί, επιβεβαιώνοντας πού φιλοτεχνήθηκε το μεγάλο άγαλμα. Τα ωραιότερα σωζόμενα γλυπτά του ναού, οι μορφές των αετωμάτων που απεικονίζουν την αρματοδρομία του Πέλοπα και τη μάχη των Λαπιθών και των Κενταύρων, μαζί με τις μετόπες που εικονίζουν τους Άθλους του Ηρακλή, εκτίθενται πλέον στο Αρχαιολογικό Μουσείο της Ολυμπίας, το οποίο καλύπτει και το συνδυαστικό σας εισιτήριο. Βλέποντας πρώτα τον πεσμένο ναό και έπειτα τα διασωθέντα γλυπτά, μπορείτε να ανασυνθέσετε με τη φαντασία σας το κτίριο όπως ήταν κάποτε, στεφανωμένο από ένα από τα θαύματα του αρχαίου κόσμου.

Ο Ναός της Ήρας και η Ολυμπιακή φλόγα

Ο Ναός της Ήρας, γνωστός ως Ηραίο, είναι ένας από τους αρχαιότερους μνημειακούς ναούς της Ελλάδας, με οικοδομική δραστηριότητα στον χώρο που χρονολογείται γύρω στο 600 π.Χ. Αρχαιότερο από τον μεγάλο Ναό του Δία δίπλα του, το Ηραίο είναι μια μακριά, χαμηλή δωρική κατασκευή της οποίας οι κίονες ήταν αρχικά ξύλινοι και αντικαταστάθηκαν μόνο σταδιακά με πέτρινους με το πέρασμα των αιώνων, έτσι ώστε οι σωζόμενοι κορμοί ποικίλλουν σε ρυθμό και καταγράφουν τη βραδεία εξέλιξη του ναού. Αρκετοί από τους κίονες του στέκουν ακόμη, δίνοντας σαφή αίσθηση της κλίμακας και της αρχαιότητάς του, και εδώ βρέθηκε κατά τις ανασκαφές του 19ου αιώνα ο περίφημος Ερμής του Πραξιτέλη, σήμερα ένας από τους θησαυρούς του μουσείου του χώρου.

Το Ηραίο κατέχει ξεχωριστή θέση στον σύγχρονο κόσμο, γιατί μπροστά σε αυτόν τον ναό ανάβει η Ολυμπιακή φλόγα πριν από κάθε σύγχρονη Ολυμπιάδα. Χρησιμοποιώντας έναν παραβολικό καθρέφτη για να συγκεντρώσουν τις ακτίνες του ήλιου, ιέρειες ανάβουν έναν πυρσό που ξεκινά τη λαμπαδηδρομία μεταφέροντας τη φλόγα στην πόλη υποδοχής. Η τελετή συνδέει σκόπιμα τους σύγχρονους Αγώνες με την αρχαία καταγωγή τους στην Ολυμπία, και τα χαμηλά ερείπια του Ηραίου είναι η συμβολική πηγή ολόκληρου του σύγχρονου Ολυμπιακού κινήματος. Στεκόμενοι ανάμεσα στους φθαρμένους κίονες του, βρίσκεστε στο ακριβές σημείο που μεταδίδεται σε όλο τον κόσμο κάθε δύο χρόνια όταν ανάβει η φλόγα. Για πολλούς επισκέπτες αυτός ο ήσυχος, αρχαίος ναός, παρά τα μεγαλοπρεπέστερα ερείπια δίπλα του, είναι το πιο συγκινητικό μνημείο ολόκληρου του ιερού, ένας ζωντανός σύνδεσμος ανάμεσα στην αρχαιότητα και το σήμερα.

Το αρχαίο Στάδιο

Από το ιερό της Άλτεως μια θολωτή πέτρινη στοά, η κρύπτη από την οποία κάποτε περνούσαν αθλητές και κριτές, οδηγεί στο αρχαίο Στάδιο. Το πέρασμα μέσα από αυτόν τον μισοσκότεινο διάδρομο προς την ανοιχτή αγωνιστική έκταση είναι μια από τις πιο ατμοσφαιρικές στιγμές κάθε επίσκεψης στην Αρχαία Ολυμπία. Η ίδια η αγωνιστική διαδρομή σώζεται εντυπωσιακά άθικτη, ένα επίπεδο χωμάτινο πεδίο μήκους περίπου 192 μέτρων ανάμεσα στις αρχικές πέτρινες γραμμές εκκίνησης και τερματισμού, που βρίσκονται ακόμη στο έδαφος εκεί όπου άρχιζαν και τελείωναν οι δρόμοι ταχύτητας. Αυτό το μήκος, το στάδιον, έδωσε το όνομά του τόσο στο αγώνισμα δρόμου όσο και στην αρχαία ελληνική μονάδα μήκους, και τελικά στην ίδια τη λέξη στάδιο.

Εδώ δεν υπάρχουν πέτρινα καθίσματα, όπως στις μεταγενέστερες ρωμαϊκές αρένες· αντίθετα, απλά χορταριασμένα αναχώματα υψώνονται εκατέρωθεν, που κάποτε φιλοξενούσαν δεκάδες χιλιάδες θεατές καθισμένους στις γυμνές πλαγιές για να παρακολουθήσουν τους αγώνες. Οι κριτές κάθονταν σε πέτρινη εξέδρα κατά μήκος της μιας πλευράς, και απέναντι στεκόταν ο βωμός της Δήμητρας Χαμύνης. Επειδή η διαδρομή είναι ανοιχτή και χωρίς περίφραξη, οι επισκέπτες μπορούν ελεύθερα να τη διασχίσουν σε όλο της το μήκος, και πολλοί δεν αντιστέκονται στον πειρασμό να παραταχθούν στα αρχαία βατήρια εκκίνησης και να τρέξουν οι ίδιοι τη διαδρομή. Το να το κάνετε αυτό πάνω στο ίδιο έδαφος όπου αγωνίστηκαν οι πρώτοι Ολυμπιονίκες πριν από σχεδόν τρεις χιλιάδες χρόνια είναι, για τους περισσότερους, η κορυφαία στιγμή και η διαρκής ανάμνηση ολόκληρης της επίσκεψης. Το Στάδιο απέχει σύντομο περπάτημα από τους ναούς, γι' αυτό αφήστε άφθονο χρόνο για να το φτάσετε και να μείνετε.

Το Εργαστήριο του Φειδία και η Άλτις

Πέρα από τους δύο μεγάλους ναούς απλώνεται ο υπόλοιπος ιερός χώρος, μια πυκνή και εντυπωσιακά πλήρης συλλογή μνημείων που κάνουν μαζί την Αρχαία Ολυμπία έναν από τους πιο ανταποδοτικούς αρχαιολογικούς χώρους για να περιηγηθεί κανείς. Το Εργαστήριο του Φειδία, που ανασκάφηκε τη δεκαετία του 1950 και ταυτοποιήθηκε από τα εργαλεία και τις μήτρες του γλύπτη που βρέθηκαν εκεί, είναι ο χώρος όπου κατασκευάστηκε στην πραγματικότητα το κολοσσιαίο χρυσελεφάντινο Άγαλμα του Δία· σε μεταγενέστερους αιώνες χτίστηκε πάνω του μια παλαιοχριστιανική βασιλική. Κοντά βρίσκεται το Φιλιππείον, ένα κομψό κυκλικό μνημείο που ξεκίνησε ο Φίλιππος Β΄ της Μακεδονίας στα τέλη του 4ου αιώνα π.Χ. για να γιορτάσει τη νίκη του στη Χαιρώνεια, η μόνη κατασκευή στην Άλτιδα αφιερωμένη σε ανθρώπινη οικογένεια και όχι σε θεό.

Το Βουλευτήριο, ή βουλή, είναι ο χώρος όπου οι αγωνιζόμενοι ορκίζονταν τον Ολυμπιακό όρκο για δίκαιο αγώνα. Κατά μήκος μιας εξέδρας στέκεται η σειρά των θησαυρών, μικρών ναόσχημων κτιρίων όπου οι ελληνικές πόλεις φύλασσαν τις προσφορές και τα αναθήματά τους. Στα βορειοδυτικά βρίσκονται η Παλαίστρα και το Γυμνάσιο, οι κιονοστήρικτοι χώροι προπόνησης όπου οι αθλητές εξασκούνταν στην πάλη, την πυγμαχία και το τρέξιμο, και κοντά στο Στάδιο το Νυμφαίο, ένα μνημειακό ρωμαϊκό σιντριβάνι που χτίστηκε γύρω στο 150 μ.Χ. για να φέρνει φρέσκο νερό στον ιερό χώρο. Προσθέστε τους βωμούς, το Πρυτανείο όπου γιορτάζονταν οι νικητές και τον ξενώνα Λεωνίδαιο, και ο ιερός χώρος αποκαλύπτεται όχι ως ένα μεμονωμένο ερείπιο αλλά ως μια ολόκληρη αρχαία πόλη αφιερωμένη στον αθλητισμό και τη λατρεία. Αφιερώστε χρόνο για να περιπλανηθείτε ανάμεσα σε αυτά τα λιγότερο γνωστά μνημεία, όπου τα πλήθη αραιώνουν και η ατμόσφαιρα βαθαίνει σε κάτι πιο κοντά στον ιερό τόπο που υπήρξε κάποτε.

Τα δύο μουσεία

Το συνδυαστικό σας εισιτήριο καλύπτει όχι μόνο τον αρχαιολογικό χώρο αλλά και τα δύο μουσεία του, και είναι απαραίτητα για να κατανοήσετε αυτό που μόλις περπατήσατε. Το Αρχαιολογικό Μουσείο της Ολυμπίας είναι ένα από τα ωραιότερα της Ελλάδας, φιλοξενώντας τους κινητούς θησαυρούς που ανασύρθηκαν από το ιερό. Κεντρικό του έκθεμα είναι τα γλυπτά από τον Ναό του Δία, τα δύο μεγάλα αετώματα που απεικονίζουν την αρματοδρομία του Πέλοπα και τη μάχη των Λαπιθών και των Κενταύρων, καθώς και οι μετόπες που απεικονίζουν τους δώδεκα Άθλους του Ηρακλή, εκτεθειμένα σε μια ειδικά διαμορφωμένη αίθουσα που σας επιτρέπει να διαβάσετε ολόκληρο το διακοσμητικό πρόγραμμα του ναού.

Στο ίδιο μουσείο στέκονται δύο από τα πιο θαυμαστά έργα της αρχαίας ελληνικής τέχνης οπουδήποτε: ο Ερμής του Πραξιτέλη, που βρέθηκε στον Ναό της Ήρας, και η υψιπέτης Νίκη του Παιωνίου, που κάποτε βρισκόταν πάνω σε έναν ψηλό κίονα μπροστά από τον Ναό του Δία. Χάλκινα κράνη, αναθηματικά ειδώλια και τα εργαλεία του γλύπτη από το Εργαστήριο του Φειδία συμπληρώνουν μια συλλογή που αντλήθηκε από τις χιλιάδες αντικείμενα που έφεραν στο φως οι ανασκαφές. Το δεύτερο μουσείο, το Μουσείο της Ιστορίας των Ολυμπιακών Αγώνων της Αρχαιότητας, αφηγείται την ιστορία των ίδιων των Αγώνων, τα αγωνίσματα, την προπόνηση, τα έπαθλα και τους αθλητές, ζωντανεύοντας παραστατικά τον άδειο στίβο του Σταδίου. Βλέποντας τα μουσεία μαζί με τα ερείπια, ιδανικά πρώτα τον χώρο και μετά τις συλλογές, μπορείτε να ανασυνθέσετε το ιερό στη φαντασία σας, επαναφέροντας τα γλυπτά στους ναούς και τους αγωνιστές στο Στάδιο. Τα δύο μουσεία βρίσκονται σε μικρή απόσταση με τα πόδια από την είσοδο του χώρου.

Πρόσβαση και επίσκεψη

Η Αρχαία Ολυμπία βρίσκεται στην Ηλεία, στη δυτική Πελοπόννησο, δίπλα στο σύγχρονο χωριό Αρχαία Ολυμπία, στην καταπράσινη κοιλάδα όπου συναντώνται οι ποταμοί Αλφειός και Κλαδέος. Η κοντινότερη πόλη με κάποιο μέγεθος είναι ο Πύργος, περίπου 20 χιλιόμετρα δυτικά, ο οποίος λειτουργεί ως τοπικός συγκοινωνιακός κόμβος. Για τους πολλούς επισκέπτες που φτάνουν διά θαλάσσης, το λιμάνι κρουαζιέρας του Κατακόλου απέχει περίπου 30 έως 45 λεπτά οδικώς, και η Ολυμπία είναι άνετα η δημοφιλέστερη εκδρομή από την ακτή, οπότε οι ημέρες κρουαζιέρας φέρνουν ένα συγκεντρωμένο κύμα ομάδων με πούλμαν από τα τέλη του πρωινού. Από την Αθήνα η τοποθεσία απέχει περίπου τρεισήμισι έως τέσσερις ώρες οδικώς, διασχίζοντας τον ισθμό της Κορίνθου και κατευθυνόμενοι δυτικά, και είναι επίσης προσβάσιμη με υπεραστικό λεωφορείο ΚΤΕΛ με ανταπόκριση μέσω Πύργου.

Δεν υπάρχει αεροδρόμιο στην Ολυμπία και η περιφερειακή σιδηροδρομική υπηρεσία είναι περιορισμένη, οπότε οι περισσότεροι ανεξάρτητοι ταξιδιώτες φτάνουν με αυτοκίνητο ή πούλμαν. Ο αρχαιολογικός χώρος και τα δύο μουσεία βρίσκονται κοντά το ένα στο άλλο στην άκρη του χωριού, σε εύκολη απόσταση με τα πόδια μεταξύ τους. Πρόκειται για έναν μεγάλο, ανοιχτό χώρο με πραγματικές αποστάσεις ανάμεσα στους ναούς, το Στάδιο και τα μουσεία, και η σκιά είναι περιορισμένη, οπότε ανθεκτικά παπούτσια, καπέλο, αντηλιακό και νερό είναι απαραίτητα, ειδικά στον άγριο πελοποννησιακό καλοκαιρινό ήλιο. Υπολογίστε περίπου δυόμισι έως τρεις ώρες για να δείτε τον χώρο και τα δύο μουσεία με άνετο ρυθμό, και σκεφτείτε να διανυκτερεύσετε στο χωριό Αρχαία Ολυμπία ώστε να περπατήσετε τα ερείπια την δροσερή, ήσυχη πρώτη ώρα μετά το άνοιγμα, πριν φτάσουν τα πούλμαν και οι ομάδες κρουαζιέρας.

Ώρες λειτουργίας και το εισιτήριο με ημερομηνία

Η Αρχαία Ολυμπία είναι ανοιχτή καθημερινά, όλο τον χρόνο, με το καθιερωμένο εποχικό μοτίβο των μεγάλων ελληνικών κρατικών χώρων: περισσότερες ώρες το καλοκαίρι, όταν το ιερό μπορεί να παραμένει ανοιχτό μέχρι το βράδυ, και λιγότερες ώρες τον χειμώνα, όταν η πρόωρη δύση του ηλίου συμπιέζει τη μέρα. Η τελευταία είσοδος ορίζεται κάποια ώρα πριν από το κλείσιμο, συνήθως γύρω στα τριάντα λεπτά, και ο αρχαιολογικός χώρος και τα δύο μουσεία τηρούν δικά τους ωράρια, τα οποία συνήθως συμβαδίζουν αλλά αξίζει να τα επιβεβαιώνετε ξεχωριστά, ιδίως τον χειμώνα. Επειδή οι ακριβείς ώρες μεταβάλλονται ανά εποχή και μπορεί να αλλάξουν τις ελληνικές δημόσιες αργίες, η πιο αξιόπιστη συνήθεια είναι να ελέγχετε τις ώρες ανοίγματος και τελευταίας εισόδου της εκάστοτε ημέρας πριν ταξιδέψετε, αντί να βασίζεστε σε οποιονδήποτε σταθερό κανόνα.

Οι ώρες καθορίζονται από την αρμόδια αρχή του χώρου και δεν δημοσιεύουμε επίσημες τιμές ούτε ισχυριζόμαστε ότι είμαστε το εκδοτήριο εισιτηρίων του φορέα. Αυτό που κάνουμε είναι να δεσμεύουμε την είσοδό σας για τη συγκεκριμένη ημέρα που επιλέγετε, ώστε η επίσκεψή σας να είναι καθορισμένη σε μια ημερομηνία που εξυπηρετεί το ταξίδι σας. Ο αρχαιολογικός χώρος είναι ανοιχτός καθ' όλη τη διάρκεια της ημέρας της επιλογής σας, δίνοντάς σας την ελευθερία να φτάσετε νωρίς για το δροσερό, ήσυχο πρωινό ή να έρθετε αργά το απόγευμα, όταν έχουν φύγει τα πούλμαν των κρουαζιέρων. Το Αρχαιολογικό Μουσείο ενδέχεται να εφαρμόζει εισόδους σε προκαθορισμένη ώρα κατά τις περιόδους αιχμής, και εμείς διευθετούμε αυτή τη ρύθμιση για εσάς στο πλαίσιο της κράτησης. Με το εισιτήριό σας με ημερομηνία ήδη στα χέρια σας, πηγαίνετε κατευθείαν στην πύλη την ημέρα της επίσκεψης, αφιερώνοντας τον χρόνο σας στο ιερό του Δία αντί στην υπαίθρια ουρά στο εκδοτήριο εισιτηρίων.

Συχνές ερωτήσεις